Skip to main content

Translate- हिंदी, मराठी, English

Dairying डेअरिंग

 Dairying डेअरिंग

‘दुग्धव्यवसाय’ व्यापाराच्या एक वर्षाच्या कालावधीत, उमेदवाराला नोकरीच्या भूमिकेशी संबंधित व्यावसायिक कौशल्य, व्यावसायिक ज्ञान आणि रोजगारक्षमता कौशल्य यावर प्रशिक्षण दिले जाते. या व्यतिरिक्त, आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी उमेदवाराला प्रकल्प कार्य आणि अभ्यासेतर क्रियाकलाप करण्याची जबाबदारी सोपवली जाते. व्यावसायिक कौशल्य विषयांतर्गत समाविष्ट असलेले विस्तृत घटक खालीलप्रमाणे आहेत:

वर्षभरात, प्रशिक्षणार्थी प्राथमिक प्रथमोपचार, अग्निशमन, पर्यावरण नियमन आणि घर सांभाळणे इत्यादींबद्दल शिकतो. प्रशिक्षणार्थी गायी/म्हशींच्या विविध जातींबद्दल शिकतो आणि नवीन जन्मलेल्या वासरांना हाताळतो. जनावरांचे पालनपोषण करणे आणि शेडची स्वच्छता राखणे शिकतो. प्राण्यांमधील विशिष्ट रोगाची लक्षणे पहा आणि ओळखा. प्रशिक्षणार्थी दुग्धव्यवसायासाठी चारा आणि चारा तयार करण्यास शिकतो. तो इलेक्ट्रिकल आणि मेकॅनिकल मेंटेनन्समध्ये वापरल्या जाणार्‍या संबंधित ट्रेड टूल्स आणि मूलभूत मशिनरीबद्दल देखील शिकतो. प्रशिक्षणार्थी दुग्ध उद्योगात वापरल्या जाणार्‍या बॉयलर आणि संबंधित प्रणाली वापरणे आणि त्यांची देखभाल करण्यास शिकतो. प्रशिक्षणार्थी रेफ्रिजरेशन, वातानुकूलित यंत्रणा आणि डेअरी उद्योगात वापरल्या जाणार्‍या उपकरणांचा वापर आणि देखभाल करण्यास शिकतो. तो दुधाचे नमुने गोळा करून विविध चाचण्या करतो आणि दुधाच्या नमुन्यांचे विशिष्ट गुरुत्वाकर्षण ठरवतो. दुधाच्या नमुन्यांमध्ये विविध प्रकारचे सूक्ष्मजीव मोजतात आणि COB आणि MBR चाचण्या करतात. प्रशिक्षणार्थी दुधाच्या पाश्चरायझेशनची प्रक्रिया शिकतो. निर्जंतुकीकरण, टोन्ड, दुप्पट टोन्ड दूध, लोणी, तूप आणि इतर दुग्धजन्य पदार्थ तयार करते.


कौशल्य विकास आणि उद्योजकता मंत्रालयाच्या अंतर्गत प्रशिक्षण महासंचालनालय (DGT) अर्थव्यवस्थेच्या/श्रम बाजाराच्या विविध क्षेत्रांच्या गरजा पूर्ण करणारे व्यावसायिक प्रशिक्षण अभ्यासक्रमांची श्रेणी देते. व्यावसायिक प्रशिक्षण कार्यक्रम प्रशिक्षण महासंचालनालयाच्या (DGT) अंतर्गत दिले जातात. क्राफ्ट्समन ट्रेनिंग स्कीम (CTS) व्हेरियंटसह आणि अॅप्रेंटिसशिप ट्रेनिंग स्कीम (ATS) हे व्यावसायिक प्रशिक्षणाचा प्रसार करण्यासाठी DGT चे दोन पायनियर कार्यक्रम आहेत.

CTS अंतर्गत ‘दुग्धव्यवसाय’ ट्रेड हा आयटीआयच्या नेटवर्कद्वारे देशभरात वितरित केल्या जाणार्‍या लोकप्रिय अभ्यासक्रमांपैकी एक आहे. अभ्यासक्रम एक वर्ष कालावधीचा आहे. यात प्रामुख्याने डोमेन क्षेत्र आणि कोर क्षेत्र समाविष्ट आहे. डोमेन क्षेत्र (व्यापार सिद्धांत आणि व्यावहारिक) व्यावसायिक कौशल्ये आणि ज्ञान प्रदान करते, तर मुख्य क्षेत्र (रोजगार कौशल्य) आवश्यक मूलभूत कौशल्ये, ज्ञान आणि जीवन कौशल्ये प्रदान करते. प्रशिक्षण कार्यक्रम उत्तीर्ण केल्यानंतर, प्रशिक्षणार्थींना DGT द्वारे राष्ट्रीय व्यापार प्रमाणपत्र (NTC) प्रदान केले जाते जे जगभरात मान्यताप्राप्त आहे.

उमेदवारांनी मोठ्या प्रमाणावर हे दाखवणे आवश्यक आहे की ते सक्षम आहेत:

 तांत्रिक मापदंड/कागदपत्रे वाचा आणि त्याचा अर्थ लावा, कामाच्या प्रक्रियेचे नियोजन आणि आयोजन करा, आवश्यक साहित्य आणि साधने ओळखा;

 सुरक्षा नियम, अपघात प्रतिबंधक नियम आणि पर्यावरण संरक्षण अटी यांचा योग्य विचार करून कार्ये करा;

 नोकरी करत असताना व्यावसायिक कौशल्य, ज्ञान आणि रोजगारक्षमता कौशल्ये वापरा.

 हाती घेतलेल्या कार्याशी संबंधित तांत्रिक बाबींचे दस्तऐवजीकरण करा.

2.2 प्रगती पथ

 कारागीर म्हणून उद्योगात सामील होऊ शकतो आणि वरिष्ठ कारागीर, पर्यवेक्षक म्हणून पुढे प्रगती करू शकतो आणि व्यवस्थापकाच्या स्तरापर्यंत वाढू शकतो.

 संबंधित क्षेत्रात उद्योजक होऊ शकतो.

 नॅशनल अॅप्रेंटिसशिप सर्टिफिकेट (NAC) मिळवून देणार्‍या विविध प्रकारच्या उद्योगांमध्ये शिकाऊ कार्यक्रमात सामील होऊ शकतात.

 ITIs मध्ये प्रशिक्षक होण्यासाठी क्राफ्ट्स इन्स्ट्रक्टर ट्रेनिंग स्कीम (CITS) मध्ये सामील होऊ शकतात.

 DGT अंतर्गत प्रगत डिप्लोमा (व्यावसायिक) अभ्यासक्रमांना लागू होऊ शकतात.

Comments